HOME aamenu ☰ MENU
Deventer, 22-08-26 auteur: Gerard Bons

Extreme training naar de Pallas-top

De laatste helft van ons 177-jarige genootschap telt drie achtvoudige kampioenen. Carla Bruinenberg, Henk Abels en dit jaar Morris Merza. De laatste is van plan er vele bij te halen, met radicale oefeningen.

,,Ik ben nog maar 35 jaar. Gorrit zoekt dieper in de geschiedenis, misschien heeft iemand meer dan acht titels gehaald. Maar ook die wil ik inhalen, desnoods met twintig kampioenschappen als dat moet.’’

Waarmee Merza-junior zich een tegenpool betoont van papa Ruud. ,,Hij leerde mij om in ons spel bescheiden te zijn. Remise is goed, zei hij vaak. Dié bescheidenheid schudde ik af, vind het leuk om een beetje een ego te hebben.”

Als vierjarige leerde Morris van hem schaken, maar speelde tot zijn elfde weinig. Als kind hadden tennis en judo zijn voorkeur, als puber basketbal. Tamelijk incidenteel schaakte hij tegen zijn vader en oudere broer Max, wellicht net zo getalenteerd. “Maar hij is niet bezig om kampioen te worden, vindt het spel gewoon leuk. Soms vertelt hij trots online een ratinggrens van 2000 te hebben gehaald.”

De schaakgenen liggen verder in het verleden. Spelen tegen zijn Hongaarse grootvader vond Morris de enige echte uitdaging. Die was een beetje ‘Slavisch’ nors. Het lijkt er op dat dit de kleinzoon het meest prikkelde, hij kreeg de ‘ouwe’ er uiteindelijk onder. Diens stugheid heeft hij overigens niet overgeërfd, net als zijn vader.

Pas als elfjarige kreeg Morris tijdens een paar schoolschaakwedstrijdjes de smaak te pakken. In het IJsco-jeugdtoernooi stroomde hij halverwege binnen, zes ronden waren zonder hem gespeeld. Van de laatste won hij er vijf en een derde prijs, een flitsstart dus in de schaakcarrière. ,,De laatste wedstrijd vond ik te spannend om er bij te zijn”, herinnert papa zich een kwart eeuw later. ,,Ik bleef thuis, ging in de schuur klussen.’’ Wat een trots toen zoonlief met twee forse bekers thuis kwam, voor altijd koestert hij de foto.

Daarna braken jaren waarin zij samen geregeld toernooitjes bezochten, maar hij ook actief werd voor de club. Ruud was schaakleraar bij de jeugd, maar ook een paar jaar materiaalbeheerder. Zit er niet meer in, Ruud blijft wel zijn jongste zoon volgen. Vol affectie, wordt getoond in het slot van dit verslag.

Een topjaar voor Morris was 2010, twintig jaar oud brak hij door. Geen beker bij het NK in Dieren, nog geen medaille als 28’ste in een veld van 74 deelnemers. Maar de begin- en slotrating waren indrukwekkend. Met elo 2063 had hij het al ver geschopt voor zo’n late ‘starter’, maar was laag ingedeeld in de open groep met Groot- en FIDE-meesters. De TPR werd over negen ronden 2350, bijna driehonderd hoger. Met mooie resultaten tegen Thomas Michalzak (2350 ongeveer) en Nicolai Pederson (2450 ongeveer, vierhonderd verschil), beide remise gehouden.

Sindsdien is Morris op de club een veelvraat. Eerst een super-kurzpartie met een offer na twaalf zetten. Hij is met wit aan zet en geeft commentaar.
Het paard op d4 lijkt gepend, waardoor de pion op e6 niet gepakt mag worden. Wit speelt echter toch Pxe6! Er volgt Lxe3, Dxd5, Lf2+, Kf1, g6, Pe4 en zwart geeft op. Er is niet meer te doen aan de dreigingen. De loper op f2 staat 2x aangevallen en kan eventueel worden teruggenomen, het paard kan eventueel ook naar d6 om schaak te geven, het andere paard kan ook op g7 schaak geven. Als zwart nog een zet had gevonden, kan je met wit even goed rekenen en de beste optie uit minstens zeven opties kiezen. Luxe probleem ;-)

Morris had afgelopen seizoen geen interesse in rapid. Na één partij in ronde twee hield hij het voor gezien. Vind het sloom, speelt online het liefst partijen met 2x1 - minuut bedenktijd!! Zonder increment, het aller-moeilijkste.

Bullet heet dat online! Zijn rating in die extreme blitz is 2747, zoals deze schermafdruk toont.

Bijna vlak onder niveau 2823 van Carlsen. Morris: “Onvergelijkbaar, de allerhoogste ratingscores onder deze specialisten liggen ver boven de 3000. Maar ik zit wel bij twee promille van de besten, 499 van de 500 in dit spel staan lager. Ik vind het zó uitdagend nooit een paar seconden lang vele opties te moeten zien, je nooit een keuze kunt uitstellen!”

,,Meestal speel ik op de telefoon, als ik echt serieus speel pak ik laptop en muis. Met mijn verloofde Prisca is er een duidelijke afspraak tijdens die ‘bullets’. Dan geen enkele afleiding. Vertel dat ik ‘even te gaan schaken’, wat code is voor: NIET storen!”
De rest van het huis is dan voor háár en de poes, die mag ook niet mag storen.

(Moris is trots op trofeeën, waarvoor er ook enkele in de Schalm prijken. Maar is ook gehecht aan de poes, die krijgt voor deze gelegenheid brokjes opgediend in een wedstrijdbekertje.)

Morris is psycholoog en beaamt dat schaken daaraan tegengesteld is. ,,Bij mensen observeren moet je juist geduldig zijn. Nooit te snel conclusies trekken, dan is het beoordelen van schaakstellingen een mooie compensatie!”

Dan wil hij beoordelingsfouten uitsluiten. Verlies door een ‘schaakkogel’ is jammer, maar dan begin je weer aan een volgende blitz-blitz. Wat elo-puntjes minder, een zwakkere opponent, soms twintig potjes in een uur.

Het bord komt op tafel om een actuele partij te analyseren uit PotjeSchaak. Morris speelde met zwart tegen René Renders, de concurrent die hem de afgelopen veertien jaar het meest dwars zat met drie Pallas-titels. Commentaar van Morris.
Hier speelde ik 1 ... Pxd4.
De computer geeft dit als beste zet, waarde -0,6. Mijn inschatting tijdens de partij was vooral, dat de stelling dan voor zwart makkelijk speelbaar is.
Met een duidelijk plan, wit daarentegen moet steeds goede zetten verzinnen. Dat is twaalf zetten lang niet makkelijk met maar 50 minuten zonder increment.
2. Lxf8 - Kxf8
3. Da4 - Dc7
4. 0-0 - Dxc5
5. Tc1 - a6
6. Le2 - Dd6
7. Dd1 - f5
Het plan is om de loper naar d7-c6 te brengen, toren naar d8, misschien andere loper naar f6, koning naar g7. En dan misschien een keer iets met f4, g4, of eerst e5. Genoeg opties voor zwart.
8. Kh1 - Ld7
9. Lc4 - Lc6
10. Pe2 - Td8
11. Pxd4 - Lxd4
12. Dh5
De witte dame lijkt vervelend, maar na Kg7 is er niets aan de hand. Zwart blijft goede zetten doen, de pionnen tellen ook. Als f2 valt, is de e-pion ineens een gevaarlijke vrijpion, ondersteund door twee lopers! En b2 hangt natuurlijk ook gewoon.
12. .. … Kg7
13. Tcd1 - De7
14. Td2 ?
Eindelijk de haast onvermijdelijke fout bij een clubpartij, de dame wordt ingesloten. Na 14. De2 analyseert de robot -2, ook in principe verliezend maar op lange termijn.

Schrijver dezes tenslotte:) Dat René twaalf zetten lang de juiste keuzes maakte, is voor clubschaak al fantastisch. Dat het kwaliteitsoffer zich pas toen terugverdiende, noem ik fenomenale intuïtie.

14. . - g4
15, Lxe6 - Dxe6,
16. Dh4 - Lf6 en opgegeven.

Gerard Bons